Fietsroutes

Vijfheerenlandenroute zuid

korte route beschrijving

via Leerdam - Meerkerk

U gaat als u het terrein verlaat links af. Na 500 meter links naar de Zijdekade, ziet u het zeskante ANWB bordje die u verder leidt. Na de Zijdekade volgt u de Huibert naar Schoonrewoerd. U volgt deze markering tot u bij Meerkerk over de brug gaat. Meteen links het fietspad langs het kanaal volgen (dit is het bordje “route verkorting”) tot de volgende brug. (Zwaanskuikenbrug) Hier oversteken en de weg richting Hei- en Boeicop vervolgen. Aan deze weg ligt de Schaapskooi.

1   De Schaapskooi

Bezoekerscentrum “De Schaapskooi” is het verenigingsgebouw  van de Natuur- en Vogelwacht Vijfheerenlanden. Achter het centrum liggen ca 13 hectare snij- en hakgrienden en peppel en geriefbosjes van Het Zuid-Hollands Landschap. In geriefbosjes vinden we els, es, elk en meidoorn. Dit soort bosjes leverde vroeger het zogeheten 'geriefhout' voor het maken van afrasteringen beschoeiingen, stelen van bezem en schop, bonenstaken.

 2   Vanaf de Zijdekade  hebben we links over de weilanden uitzicht op de hakgrienden van dit natuurgebied. De Zijdekade is een dubbele kade. Het vormt de grens tussen de polder Neder Heicop en Over Heicop. Iedere polder had zijn eigen kade. Samen zou je de onderhoudskosten kunnen delen zouden wij in onze tijd denken. Maar als de een zijn verplichtingen niet nakomt zit je voor dubbele lasten. Na de Zijdekade volgt u de Huibert naar Schoonrewoerd. Dit is oorspronkelijk door graaf Huibert van Everdingen gegraven als afwateringskanaal.

3   De Schoonrewoerdse Wiel

Dit is de grootste doorbraakplas van het land, ontstaan In 1571. AIs gevolg van Betuwse dijkbreuken stroomde destijds een enorme vloed naar de Diefdijk. Prompt bezweek de Diefdijk op het punt waar een oude zandige rivierbedding zijn ondergrond snijdt : de stroomrug,  waarop ook Schoonrewoerd ligt. Na afloop bleef hier een vijftien meter diepe kolk achter. De zandige ondergrond uit de wiel is richting Schoonrewoerd uitgespoeld. Dat is een prima ondergrond voor fruitbomen. Vandaar dat er zoveel oude Hoogstamboomgaarden en ook jongere hier te vinden zijn.

4   Diefdijk

Deze dijk is eind 13e eeuw opgeworpen om de Vijfheerenlanden te vrijwaren voor wassend water uit het oosten.

In een bocht in de Diefdijk, nabij het wiel, staat het 18e eeuwse Dordtse Huis. Dit was het logement en de vergaderzaal van het dijkcollege van de Alblasserwaard. Vijfheerenlanden en Alblasserwaard waren gezamenlijk verantwoordelijk voor het onderhoud van de dijk.

5   Het Wiel

Opnieuw een doorbraakwiel, in de jaren 1880 tot fort in de Nieuwe Hollandse Waterlinie gepromoveerd ter afgrendeling van het tezelfdertijd gebouwde Betuwelijntje. De keuze van het spoortracé werd ingegeven door militaire motieven. Het Spoor doorsnijdt het fort dat als een eiland midden in het water van het wiel werd gebouwd. In geval van oorlog moest door het openen van twee draaibare Spoorbruggen, één voor en één achter het fort, de vijandelijke opmars verhinderd worden. Één van die bruggen is nog in min of meer oorspronkelijke staat bewaard.

6   Leerdam

Een dam in de Leede, op de plek waar dit riviertje uitmondt in de Linge, was de bakermat van Leerdam. In de 15e eeuw begiftigd met stadsrechten en voorzien  van grachten en muren. Van die oude stadswallen bleef Zuidwal bewaard, een stuk oude stadsmuur bekroond met rechthoekige woontorens. In de zuid westhoek van de stad, dus binnen de stadsomwalling, stond het kasteel van de heren van Leerdam.  In 1574 werd het door Spaanse troepen verwoest.

Op die plaats staat nu ondermeer het Hofje van mevrouw van Aerden, treffend teken van l 8e eeuwse filantropie.

Aan de Nieuwstraat nr l06 staat de sobere Lutherse Kerk, misschien wel het aardigste monument van Leerdam. De zwaan in de gevel verwijst naar Jan Hus, die op de brandstapel zou hebben gezegd 'Nu baart gij een gans, over 100 jaar komt er een zwaan die gij niet zult kunnen braden' - de zwaan Luther was inderdaad niet klein te krijgen. De aanwezigheid van een Lutherse gemeente houdt verband met de toeloop van glasblazers uit Duitsland, met name in de 18e eeuw.

Leerdam genoot in die tijd als zelfstandig graafschap een zekere faam als wijkplaats voor elders vervolgden en bood zaken- en ambachtslieden de nodige fiscale voordelen. Zo werd Leerdam een centrum van 'glashutten' en 'hutters' en is dat tot op de dag van vandaag gebleven. Het Nationaal Glasmuseum bevindt zich een kwartiertje lopen van het centrum - onze fietsroute komt er langs.

7   De Linge

8   Hei- en Boeicop

We fietsen hier middenin het Cope-landschap. In het verre verleden zijn de ontginningen van de Vijfheerenlanden begonnen aan de randen langs veenriviertjes :Lek, de Laak, de Zederik en de Leede. Het moeras in het midden is later ontgonnen

De dorpen in een cope landschap kenmerken zich door een lange lintbebouwing.