Fietsroutes

Vijfheerenlandenroute noord

korte route beschrijving

via Meerkerk – Vianen

Om op de route Meerkerk – Vianen te komen verlaat u het terrein van de Schaapskooi naar links. Na 500 meter ziet u naar links de markering.  U volgt  nu de zeskante ANWB bordjes  richting Zijdekade. Aan het eind van deze kade een 30 meter links. Hier verlaat u de markering die naar Leerdam leidt.  Nu rechts de brug over de Huibert. Die volgt u tot de eerste brug aan de rechterkant. Hier over en bij het restaurantje Het Trefpunt links.  Deze weg volgt u  tot u over de Zwaanskuikenbrug het Merwedekanaal bent overgestoken. Daar linksaf het fietspad langs het kanaal volgen. Voor de Zwaanskuikenbrug ziet u de markering (zeskante ANWB bordjes). Deze bordjes brengen u weer terug naar de Schaapskooi

1   De Schaapskooi

Bezoekerscentrum `De Schaapskooi` is het verenigingsgebouw  van de Natuur- en Vogelwacht Vijfheerenlanden. Achter het centrum liggen ca 13 hectare snij- en hakgrienden en peppel en geriefbosjes van Het Zuid-Hollands Landschap. In geriefbosjes vinden we els, es, elk en meidoorn. Dit soort bosjes leverde vroeger het zogeheten 'geriefhout' voor het maken van afrasteringen beschoeiingen, stelen van bezem en schop, bonenstaken.

2   Vanaf de Zijdekade  hebben we links over de weilanden uitzicht op de hakgrienden van dit natuurgebied. Verderop rechts kijken we op De Huibert, een soortgelijk terrein van Het Zuid-Hollands Landschap. De Zijdekade is een dubbele kade. Het vormt de grens tussen de polder Neder Heicop en Over Heicop. Iedere polder had zijn eigen kade. Samen zou je de onderhoudskosten kunnen delen zouden wij in onze tijd denken. Maar als de een zijn verplichtingen niet nakomt zit je voor dubbele lasten. Na de Zijdekade volgt u de Huibert. Dit is oorspronkelijk door graaf Huibert van Everdingen gegraven als afwateringskanaal.

3   Zouwendijk met Hoenderwiel en Eendenkooi de Zouwe

De Zouwendijk werd in de l3e eeuw opgeworpen om de Alblasserwaard te vrijwaren van overtollig water uit de Vijfheerenlanden. Dat dit niet altijd gelukt is, bewijst een aantal wielen of doorbraakkolken langs de dijk. Het Hoenderwiel is zo’n doorbraakkolk. Het Zuid-Hollands Landschap koestert de rietkragen en houdt het omringende grasland onbemest. De kooiplas van Eendenkooi De Zouwe is een wiel van een doorbraak in 1377. Het is omgeven door  grienden en gemengd loofbos.

4   Kersbergse en Achthovense Uiterwaarden

Links van de dijk kijken we uit op de uiterwaarden, hier vol greppels, droge geulen en een oude Lek bedding. Meidoornhagen, graslanden en kleiputten bepalen het beeld. In de tichelgaten leven kamsalamander en heikikker. Buiten de zomerkade groeien kattedoom, kruisdistel en andere planten van het rivierengebied. Op dit moment (2006) wordt er hard gewerkt aan de dijkverzwaring en langs de dijk is een nieuwe geul gegraven.

5   Polder De Eendragt

Ruim bemeten uiterwaarden met rietkragen, meidoornhagen, boomgaarden rijk aan weidevogels. Het Utrechts Landschap heeft hier samen met het Viaanse bos het beheer. Eén van de eerste activiteiten van de Natuur- en Vogelwacht “De Vijfheerenlanden” was het inrichten van een weidevogelreservaat. Van dit oorspronkelijk rijkste weidevogelgebied in Zuid Holland is weinig meer over.

6   Een lusthof voor Amelia

Even vóór binnenkomst in Vianen voert onze route langs het Viaanse Bos (rechts), dat teruggaat op een buiten dat Hendrik van Brederode als heer van Vianen rond 1560 voor zijn vrouw Amelia liet bouwen. Het lusthuis werd rond 1830 afgebroken en de Franse 18e eeuwse tuin met olijke bedriegertjes onderging eenzelfde droevig lot.

Het 'bosbeeld’ wordt nu voornamelijk bepaald door grienden, peppels, elzen- en essenhakhout en een hoogstamboomgaard. Het Utrechts Landschap wil dat alles omzetten in een gemengd vochtig loofbos met bijbehorende flora en nog meer zangvogeltjes dan nu al te beluisteren zijn. Ook een plek waar reeën regelmatig te zien zijn. Met de aanleg van de woonwijk Amaliastein is ook het kasteel in ere hersteld. Nu als speelkasteel voor de kinderen.

7   Vianen

U rijdt Vianen binnen door de Hofpoort. Oorspronkelijk stond hier Kasteel Batestein. O.a. Hendrik van Brederode, bijgenaamd de Grote Geus, heeft hier gewoond. Hij staat met zijn hondje als beeld bij de Grote kerk aan het begin van de Voorstraat. In de kerk vindt u het praalgraf van Reinoud III van Brederode. Het Stadhuis laat de wapens van de Vijf Heeren zien waaraan deze streek zijn naam te danken heeft. Het gaat terug naar 1284, toen de heren van Vianen, Everdingen, Hagestein, Ter Leede en Arkel besloten een overeenkomst aan te gaan, waarin ook zaken werden geregeld over de gezamenlijke afwatering. Via de Lekpoort verlaat u dit oude centrum.

8   Stuw en sluizen bij Hagestein

Een markant monument van moderne techniek, gebouwd tussen 1954 en 1961. Samen met de stuwen bij Driel en Amerongen houdt dit complex het water van Nederijn en Lek in toom. Imposant zijn de twee vizierschuiven - in de middenpijler is een waterkrachtturbine gebouwd. Bij de stuw staat informatie over de pas aangelegde vistrap.

9   Bolgerijen / Autena

Van oudsher is Bolgarijen een laag gelegen komklei gebied. De afwatering gaf vroeger altijd een probleem. 's Winters stond het land plas dras. De wilg was het enige gewas wat hier wilde groeien. Zo is de griendculture aan deze streek gebonden. Van de wilgentenen werden manden gevlochten. Veel producten werden gemaakt, maar moderne verpakkingsmiddelen en producten uit lage lonen landen zorgden dat er geen afzet meer mogelijk was.  De grienden werden doorplant met Populieren. Men hoopte dat dit later zijn  geld zou opbrengen. Nu zijn de grienden natuurgebieden van het Utrechts landschap. Ze worden deels door de driejarige hakcyclus in stand gehouden en de nu kaprijpe Populierenbossen worden omgevormd naar een afwisselend  loofbos.

Tussen de grienden en populierenbossen zijn schrale graslanden en sloten met soortenrijke water- en oevervegetaties. In de grienden groeien planten als robertskruid, nagelkruid, smeerwortel en moeraszegge. De populierenbossen hebben een open ondergroei met kleefkruid en dauwbraam en herbergen vele vogelsoorten als wielewaal, torenvalk en grote bonte specht. In de hooilanden bloeien in het voorjaar de echte koekoeksbloem en pinksterbloem en broeden kievit, grutto en tureluur.

 A2 en A27. Als een lidteken doorsnijden de A2 en de A27 de Vijfheerenlanden. Het oude  wegenpatroon is genegeerd. Ze vormen een barrière die moeilijk te nemen is. Het natuurgebiedje Bolgerijen is zo geïsoleerd komen te liggen. Mogelijk is dat ook een bescherming

10   Hei- en Boeicop

We fietsen hier middenin het Cope-landschap. In het verre verleden zijn de ontginningen van de Vijfheerenlanden begonnen aan de randen langs veenriviertjes : Lek, de Laak, de Zederik en de Leede. Het moeras in het midden is later ontgonnen. Men vroeg toestemming aan de Heer van het moeras - in ons geval de Bisschop van Utrecht. Die overeenkomst wordt een Cope genoemd.  Vandaar de plaatsnamen met daarin de naam cop of koop. In onze streek Hei -en Boeicop, Middelkoop.

Het cope-landschap kenmerkt zich door het vaste kavelpatroon. Ieder kavel heeft dezelfde lengte (1250 meter) en breedte maat (+/- 110 meter) Een kaarsrechte wetering in het midden en aan de andere kant weer een kaarsrechte kade.  De dorpen in een cope landschap kenmerken zich door een lange lintbebouwing.