Natuur- en Vogelwacht "de Vijfheerenlanden"

JAARVERSLAG 2011

11 Op 26 april 2011 bestaat de Natuur- en Vogelwacht 45 jaar.

Aan het eind van het jaar bedroeg het aantal contributie plichtige leden 1118, d.w.z. 26 meer dan aan het begin van 2011. Hierbij moet vermeld worden dat daaronder op dat moment nog 14 mensen zijn die, ondanks het zenden van het girobiljet  en twee aanmaningen, de contributie over 2011 nog niet hebben betaald. In 2011 werden 68 nieuwe leden ingeschreven en 57 leden uitgeschreven, waarvan  2 na betaling, in 2012 weer zijn inge-schreven. 44 leden zijn via ons ook geabonneerd op “Het Vogeljaar”.

11 HET BESTUUR

Het bestuur heeft in 2011 maandelijks vergaderd. Hierbij zijn veel onder-werpen besproken. De belangrijkste zaken worden hier aangegeven.

Interne zaken:

Website

Wij hebben stappen gezet voor het vernieuwen van de website van de vereniging. Streven is om de website van het project Kijk vanaf de Dijk te integreren in onze website.

DVD De Zouweboezem

Samen met vA-Natuurproducties hebben wij de DVD over de Zouwe-boezem uitgegeven. Een deel van de opbrengst komt ten goede aan onze vereniging.

Renovatie Schaapskooi

Het bestuur heeft frequent gesproken over de renovatie van Natuurcentrum  de Schaapskooi. Besluiten zijn genomen over het vernieuwen van de verlichting, het isoleren van het gebouw en de vervanging van de vitrine-kasten. Tijdens de open dag werden de vitrines onthuld door de heer Timmer, directeur van de Rabobank Vijfheerenlanden.

Periodiek overleg

heeft plaatsgevonden met de Stichting het Zuid-Hollands Landschap. Besloten is om in april 2012 de regiodag van ZHL te organiseren in en om de Schaapskooi. In het najaar van 2012 wordt een gezamenlijke natuurwerkdag georganiseerd. Ook hebben we met het ZHL gesproken over het toekomstige beheer van hun hoogstamboomgaarden en een mogelijke rol van onze vereniging.

Nacht van de Nacht

Deze werd samen met de gemeente Zederik georganiseerd. Er was een grote opkomst. Er waren allerlei activiteiten, waaronder achtereenvolgens een lezing over vleermuizen en over de sterrenhemel alsook een excursie waarbij gebruik gemaakt werd van een batdetector om het geluid van de vleermuizen op te kunnen vangen.

Externe zaken:

Samenwerkingsproject Biodiversiteit Leefomgeving Leerdam

In 2010 hebben wij een convenant gesloten met de gemeente Leerdam. Vorig jaar hebben we de nestkastenactie in Leerdam afgerond. Hiermee hebben we meer dan 400 nestkasten uitgegeven.

Wij hebben samen met burgers de amfibieënbescherming in Leerdam uitgevoerd.

In één van de gemeentelijke boomgaarden hebben we een educatieve bijeenkomst voor de schooljeugd meegeorganiseerd.

Veel tijd heeft het bestuur besteed aan de administratieve afhandeling van het project. Voor het project werd vorig jaar de eerste termijn ontvangen van een subsidie door de gemeente Leerdam, LEADER (Europees fonds voor plattelandsontwikkeling) en de provincie Zuid-Holland.

Project beleef de boomgaard

Samen met de gemeente Leerdam en de Vereniging tot instandhouding van de hoogstamcultuur De Bongerd voeren wij een boomgaardenproject uit. Hierbij worden twee gemeentelijke boomgaarden in Leerdam gerenoveerd, worden er beheerplannen opgesteld en komt er een educatief programma.

Ruimte voor de Lek

Het bestuur volgt de ontwikkelingen van dit project in de Lekuiterwaarden van Vianen en is nauw betrokken bij het opstellen van een beheer- en inrichtingsplan. Het plan zal begin 2012 ter inzage worden gelegd. De klankbordgroep waarin wij vertegenwoordigd zijn, blijft ook bij de uitvoering van het project betrokken.

Peilbeheer in de Vijfheerenlanden

Onze vereniging is agendalid van de betreffende projectgroep, die door het waterschap in het leven is geroepen.

Hoef en Haag

Een denktank – hierin zitten alleen mensen op persoonlijke titel, onder wie een lid van ons bestuur – adviseert het betrokken stedenbouwkundig bureau over plannen voor een nieuwe woonwijk die mogelijk in Hoef en Haag gebouwd wordt. Zodra er officiële inspraakmogelijkheden zijn, zullen we als Natuur- en Vogelwacht reageren op de plannen.

Bestemmingsplan buitengebied Zederik

We hebben opbouwend commentaar gegeven op het voorontwerp-bestemmingsplan buitengebied van de gemeente Zederik.

Berry van Arkel, voorzitter

11 WERKGROEP ONDERHOUD SCHAAPSKOOI

In de herfst is deze werkgroep, met hulp van een aantal mensen, begonnen aan een grootscheepse verbouwing in de Schaapskooi. In de grote zaal was in de loop der jaren een wildgroei van kabels ontstaan. Deze zijn zoveel als mogelijk weggewerkt. De oude vitrines zijn weggehaald, de radiatoren die achter de vitrines zaten zijn verzet en nieuwe vitrines zijn geplaatst. Muren, plafond en wandborden werden gesausd.

Het dak van de zolder werd geïsoleerd, maar daarvoor moesten we eerst een grote opruiming houden.

De achterzaal is ook geïsoleerd; als ik dit schrijf moet er nog wat werk wor-den gedaan. Daarna kunnen de oude gereedschappen weer opgehangen worden en de tentoonstelling opnieuw ingericht.

Verder zijn de regulieren onderhoudswerkzaamheden op het terrein uitge-voerd.

Piet Solleveld

11 BEHEER SCHAAPSKOOI

Afgelopen jaar stond voor de beheerders van de “Schaapskooi” in het teken van het opknappen van de grote zaal en het isoleren van daken en plafonds. Maar ook het verlichtingsplan is gemoderniseerd en nieuwe vitrines voor de vogelcollectie zijn geplaatst. Deze werden tijdens de open dag in oktober officieel in gebruik genomen.

Op dit moment wordt nog hard gewerkt in de achterzaal. Hier is een verlaagd en geïsoleerd plafond gekomen, er is gemetseld en gestuca-doord. Ook zijn twee ladekasten gemaakt om de snel groeiende insectencollectie op te bergen. Er wordt nog geschilderd en gesausd, waarna de griendtentoonstelling opnieuw wordt ingericht. U kunt dit bekijken vanaf eind maart.

Al deze werkzaamheden gaven wel eens wat overlast, want de clubzaken moesten natuurlijk gewoon doorgaan. Naast alle ontvangsten, lezingen, vergaderingen enz. kwamen vele bezoekers langs om eens rond te kijken, wat te drinken, een praatje te maken of om wat flessen sap te kopen.

Er werden in ons gebouw drie nieuwe boeken gepresenteerd. Ook vond er een filmpremière plaats. De nieuwe werkgroep vogels vergaderde enkele malen en organiseert een vogelcursus, wat ook uitbreiding van onze werkzaamheden betekent.

Ook in 2012 bent u weer van harte welkom, wij ontvangen u graag.

Let vooral op de groene pagina in de “Domphoorn”. Hier vindt u alle activiteiten.

Arie Versluis

11 DE GROENE WINKEL 

In de Groene winkel is de voorraad boeken op peil gehouden en het aantal titels enigszins uitgebreid, o.a. met nieuwe uitgaven van het KNNV, ook  voor de jeugd en met boeken van Tirion en de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie. Daarnaast zijn een aantal boeken van Astrid Kant over Weidevogels ingekocht en van Piet Hein Spieringhs een beperkt aantal van zijn boek: Van Wilg naar mand. De keuze aan zoekkaarten en wenskaarten is eveneens groter. De onderwerpen van de wenskaarten in het rek werden steeds aangepast aan het seizoen.

Voor de diverse DVD’s over tuinvogels, roofvogels en uilen kon men bij ons terecht, maar topper was de DVD over de Zouweboezem.

Nestkasten, gemaakt in eigen beheer werden goed verkocht, evenals de zwaluwennesten van Vivara en een aantal speciaal bestelde en voor ons gemaakte eendenbroedkorven. Het is de bedoeling onze werkzaamheden in het komend jaar op deze manier voort te zetten.

 Sonja van Baren

11 PRODUCTIE NESTKASTEN

September 2009 werd begonnen met de bouw van een serie nestkasten onder eigen label met de bedoeling deze te verkopen en zo wat extra inkomsten voor onze vereniging te genereren.

Dankzij een samenwerkingsverband met de gemeente Leerdam is dit inmiddels een activiteit van belang geworden. Tijdens deze actie konden inwoners van deze gemeente met subsidie een mezenkast of mussenhotel aanschaffen.

Nu, eind 2011 zijn door de bouwers bijna 1000 nestkasten gemaakt en is de serie uitgebreid. Vanaf heden zijn  bij de groene winkel in Natuurcentrum de Schaapskooi de volgende nestkasten te koop:

voor Kerkuil, Steenuil en Bosuil, Koolmees- en Pimpelmees, Boomkruiper en Grauwe vliegenvanger en voor de Mussen: mussenhotels.

Maar ook vlinderkastjes zijn op voorraad.

Arie Versluis

11 WERKGROEP COLLECTIE EN BEHEER

De collectie vogels en zoogdieren is in het afgelopen jaar uitgebreid met drie vogels. Bij de preparateur liggen nog enkele dieren ter preparatie voor onze verzameling. Deze zullen in de loop van dit jaar in de vitrinekasten geplaatst kunnen worden.

De vitrinekasten in de grote zaal die aan vervanging toe waren, zijn in het afgelopen jaar vervangen door een tweetal  fraaie, grote hoekkasten. Hierdoor is de beschikbare ruimte om de dieren te tonen toegenomen, en zijn de vogels goed te bekijken. Door de verwante dieren bij elkaar te zetten is het nu mogelijk een goed overzicht te krijgen van de soorten in onze regio en op elkaar gelijkende soorten te vergelijken.  In de vitrines is een verlichting aangebracht van "daglicht" LED-lampen. Deze lampen geven licht af met een kleur die zonlicht benaderd, waardoor de dieren met een natuurlijke kleur bekeken worden. Aan de vitrinekasten is een media kast gebouwd met hierin een laptop en een media speler die een groot beeldscherm en de beamer aansturen.  Hiernaast is een literatuurkast geplaatst, waarin determinatie- en naslagwerken over de natuur staan.

In de kleine zaal is na de verbouwing en isolatie van het dak begonnen met het bouwen van twee kasten om de insektenverzameling in onder te brengen. Daarnaast kunnen in deze kasten schelpen en een herbarium worden onder gebracht. Bij de renovatie van de kleine zaal is ook de daar aanwezige, permanente, tentoonstelling van gereedschappen uit de regio goed bekeken. Enkele grote tentoonstellingsstukken kunnen nu op de tussen verdieping bekeken worden, terwijl de wandborden opnieuw worden ingericht.

                                                            Cees Gielis

WERKGROEP EDUCATIE 

11 Bezoek scholen aan de Schaapskooi

In 2011 zijn 3 projecten georganiseerd voor de leerlingen van de basisscholen met als thema’s: “Hoe dieren de winter overleven”, “Vogels” en “Speuren naar sporen”. Daarnaast is er een project speciaal voor een school in Vianen geweest. Ca. 7650 leerlingen werden voor deze projecten aangemeld.

Voor 2012 staan vooralsnog de volgende projecten op het programma:

In het vroege voorjaar: “Amfibieën”, in de zomer: “Vlinders” en in het najaar: “Paddestoelen”. In het kader van het project “Beleef de boomgaard” dat voortvloeit uit het samenwerkingsverband met de gemeente Leerdam en De Bongerd wordt ook een project verzorgd. De basisscholen in de gemeente Leerdam die daarvoor in aanmerking komen, worden benaderd. We hopen weer veel leerlingen te mogen ontvangen.

                                   Sonja van Baren

11 Dialezingen en Exposities

Dit  jaar waren er 13 lezingen met totaal 808 bezoekers, die gemiddeld  voor € 3,11  p/p loten kochten. Hoewel het streven is om slechts kosten dekkend te zijn hebben we dit jaar financieel een positief resultaat behaald. Dit komt ook omdat enkele sprekers niet financieel gewaardeerd wilden worden. We hebben ze niet met lege handen naar huis laten gaan, maar met iets stoffelijks !!

Simon Bakker

De wanden in de grote zaal werden weer versierd met prachtige exposities. Ook de wanden zelf hebben een opknapbeurt gehad.

We hebben steeds vraag om bij ons te mogen exposeren.

Simon Bakker

11 Jeugdactiviteiten

De hoogtepunten van het afgelopen jaar waren 3 activiteiten.

Op 25 februari kwamen 33 kinderen met opa’s en oma’s nestkasten timmeren in de Schaapskooi. De activiteit was goed voorbereid en alle kinderen gingen met een mezenkast naar huis. Inmiddels wemelt het overal in onze streek van de koolmezen en de pimpelmezen. Hier moet een verband zijn, dat kan niet anders.

Het Lentefeest op 16 april trok veel kinderen. Ze werden vermaakt met allerlei natuuractiviteiten.

Ook de jaarlijkse opendag in oktober rond het thema Vogels werd door tientallen kinderen gewaardeerd. Enkele excursies trokken geringe aantallen deelnemers.

Chris Kramer

VOGELWERKGROEPEN

11 Weidevogelwerkgroep VHL bestaat 20 jaar!

Ook dit jaar gingen de leden van de weidevogelwerkgroep weer op pad om de nesten van de weidevogels te beschermen. Vanaf begin april werd door 32 boeren en 4 vrijwilligers flink naar nesten gezocht zodat er bij de landbouwwerkzaamheden rekening mee gehouden kon worden.

De Vijfheerenlanden heeft eigenlijk een unieke werkgroep, omdat de meeste boeren hun nesten zelf goed kunnen opzoeken. Jarenlange ervaring en motivatie werpen dus hier hun vruchten af! Op sommige bedrijven is de hulp van een vrijwilliger nodig, maar het is natuurlijk ideaal als de boer het zelf goed kan. Hij is immers dagelijks in de wei en weet als geen ander wanneer er gemaaid wordt of de koeien het land in gaan.

Weidevogelbescherming blijft bittere noodzaak, want als er geen rekening met de nesten gehouden wordt, komen er  weinig legsels uit. Kuiken-bescherming lijkt een nog grotere uitdaging. Nadat de eieren uitgekomen zijn, blijven de kleine kuikens van Grutto en Tureluur in het hoge gras verscholen. Ze vinden hier bescherming tegen predatoren en ze eten vele insecten per dag  uit de hoge vegetatie. Als er dan binnen drie weken na het uitkomen van de eieren gemaaid wordt, overleven vele kuikens dit niet. Zorg voor de kuikens is dus gewenst. Gelukkig wordt er vanuit de werk-groep steeds meer aandacht besteed aan vluchtstroken.

Deze vluchtstroken bestaan uit ongemaaid grasland, waar de weide-vogelkuikens ongestoord op kunnen groeien.  Deze worden dan een aantal weken later gemaaid zodat de kuikens de kans krijgen om op te groeien.

Ook besluiten steeds meer boeren om hun ‘gruttopercelen’ pas in juni te maaien.  Dit blijkt de beste beschermingsmethode te zijn.

Hoewel de Grutto landelijk sterk achteruitgaat,  blijf het aantal gevonden nesten bij ons in de werkgroep gelukkig constant.

Ook heb ik dit voorjaar een grutto gevangen om te ringen, die al geringd bleek te zijn. Hij bleek in 2005 door een Belgische onderzoeker in Senegal geringd te zijn.  Al vele jaren vliegt deze grutto van West-Afrika naar Leerbroek, een unieke prestatie.

Legsel per soort 2011

Ook is er een nieuwe boer in de werkgroep toegetreden. Na overleg besluit hij zijn gruttopercelen pas op 1 juni te maaien, een prima beslissing.

Uiteraard dank ik de boeren en vrijwilligers voor hun inzet en enthousiasme in de maanden april en mei.

Natuurlijk wens ik ieder weer veel weidevogelplezier toe in 2012!

Astrid Kant

11 Werkgroep nestkasten

De werkgroep heeft na 't broedseizoen 2011 de kastjes schoongemaakt.

Door koolmezen waren er 28 bezet, pimpelmezen 18, ringmussen 16,
grauwe vliegenvangers 3, gekraagde roodstaarten 2. Verder waren 13
kastjes door hoornaars bezet en 2 door wespen. In 2 kastjes vonden we
een laag eikels, waarschijnlijk door muizen er in gebracht.

Piet Solleveld

11 Vogelwerkgroep

Onze vereniging heeft een flink aantal werkgroepen. Merkwaardig genoeg tot dit jaar geen echte vogelwerkgroep.

Wel zijn een aantal mensen binnen de vereniging doende met specifieke activiteiten voor vogels, zoals weidevogelbescherming, nestkastenbeheer en de zorg voor uilensoorten. Deze op zichzelf staande activiteiten worden al vele jaren door enkele enthousiaste vrijwilligers gedaan en dat kan prima buiten de organisatie van een vogelwerkgroep.

Ook zijn dagelijks veel vogelaars op pad, die waarnemingen doorgeven aan onze vogelsite. Zo komen leuke waarnemingen binnen het bereik van velen. Ook daar is geen vogelwerkgroep voor nodig.

Maar op vogelgebied is in onze streek nog veel onontdekt en dus onbekend. Wat hebben wij aan broedvogels in huis? Welke wintergasten bezoeken ons? Welke doortrekkers doen onze streek aan? Is er sprake van vooruitgang of juist achteruitgang? Wij weten het niet! En als we het weten is de informatie versnipperd, dan wel incompleet. Meten is weten en daartoe dient volgens systeem geïnventariseerd te worden. Op den duur kan een vogelwerkgroep meedoen met gerichte acties van Sovon en Vogelbescherming. Dit alles met het doel een overzicht te verkrijgen van het doen en laten van onze vogels. Aan de hand van de uitkomsten kunnen wellicht maatregelen worden genomen die de vogelstand ten goede zullen komen.

Tijd dus voor de oprichting van een vogelwerkgroep, die toch tot een kernactiviteit van de vereniging behoort.

Dit voorjaar is de vogelwerkgroep opgericht!

Negen enthousiaste vogelaars hebben zich bereid verklaard er iets moois van te maken. Verder kunnen we gebruik maken van de ervaring en deskundigheid van mensen buiten de werkgroep. Tijdens de “open dag” in oktober konden wij ons als nieuwe werkgroep presenteren.

Na wat overlegsessies hebben we besloten ons vooralsnog te richten op inventarisaties binnen twee aansprekende gebiedjes. Dit mede om ervaring op te doen. In 2012 zal dit zijn beslag krijgen.

Voorts zal een vogelcursus worden aangeboden. Via de pers en verspreiding van A4tjes werd aandacht voor de cursus gevraagd.

Inmiddels is de cursus ontwikkeld en zal door twee docenten / werkgroepleden worden verzorgd. Aansluitend op zaterdagen geven de overige leden excursies om het geleerde aan de praktijk te toetsen. Van februari tot en met april 2012 zal de cursus plaatsvinden.

33 deelnemers hebben zich aangemeld. Een aantal, dat ons zeer tevreden heeft gestemd. Onze vogels staan volop in de belangstelling!

Met dank aan Arie, Bart, Chris, Christiaan, 2 x Hans, Hendrien, Rien en klankbord Ronald.

Eduard Polfliet (coördinator vogelwerkgroep)

LANDSCHAPSBEHEER 

11 Jaarverslag  VUT– groep: onderhoud knotwilgen

Ook in het afgelopen jaar zijn we voor onze hobby weer heerlijk buiten in de polder aan het werk geweest op de gebruikelijke woensdag.

In het nieuwe jaar zijn we gestart bij de familie Van Rossum aan de Smalweer, een vaste  klant in Nieuwland,  ver weg… Daar stond een flinke rij mooie knotwilgen op ons te wachten. Voor het eten zijn we met 18 mensen gastvrij ontvangen in de warme keuken met soep bij de boterham.

Hierna zijn diverse adressen afgewerkt met meer of minder succes en tenslotte werden in het natuurgebied “de Rietput” bij fort Everdingen, eigendom van de vereniging, de verspreid staande knot-wilgen van hun pruik afgeholpen.

Begin april hebben we de vertrouwde boomgaard van de familie Bikker aan de Kerkweg nog een flinke beurt gegeven en gesnoeid.

Het winterseizoen hebben we afgesloten bij  Senso in Vianen met een  gezellige WOK – maaltijd aan 2 grote tafels voor een terugblik op het knotseizoen en een versteviging van het groepsgevoel. De vrouwen waren hierbij ook aanwezig.

In augustus weer begonnen. We  ruimden wat oude bomen op en plukten en passant de pruimen in de boomgaard aan de Kerkweg.

Tot half oktober hebben we in de hoogstamboomgaarden fruit geplukt voor de verkoop en biologische sappen welke in de Schaapskooi worden verkocht. Daarna plukten we nog  een container vol voor de verwerking tot appelstroop.  Hier kwam de hulp en supervisie van de nieuwbakken vuttter Arie Versluis van pas die tevens de verkoop van de oude fruitkisten regelde. Deze liet hij vervangen door lichtere kunststof bakken.  (Het repareren van de oude kisten ….. spijkeren … zullen we nog best missen.)

Gerrit Groothuis liet zijn verjaardag  niet ongemerkt passeren en heeft ons tijdens de welkomstkoffie verrast met slagroomgebak, waarvan akte.

Tijdens de “Open Dag” van de Schaapskooi kon men op onze hulp rekenen en wij waren op vele fronten actief zoals bij het verkopen en persen van het fruit, het broodbakken voor de jeugd, als parkeerhulp,  etc., etc.

Eind oktober hebben we ons knothandwerk weer opgepakt bij boer Bogers. Om wat ervaring op te doen hebben we daar een klein griendje gekapt en uitgesjouwd.

In nov. kwam versterking voor de groep in de persoon van Bart Verhagen. Weliswaar voor een proefperiode, maar….hij was er,  terwijl Arie Versluis liever ging timmeren.

Vervolgens knotten we langs de Lingedijk, in Leerdam, Hagestein, Everdingen en in Lexmond bij boer T. Bikker. Daar moesten we met de storm oppassen niet uit de boom te waaien, maar de koffie met warme melk in de oude stal maakte veel goed.

Er viel trouwens dit jaar niemand in de sloot, dus geen leedvermaak.

In het afgelopen jaar kwam onze mentale coach Marius met een nieuwe knie onze gelederen versterken en daar waren we blij mee.

Nadat we hadden vernomen van de ongeneeslijke ziekte van onze oudste vutter en vriend Ton Poot, 79 jaar, kwam hij voor het laatst bij ons langs op 2 augustus in de notaris boomgaard. Hierna ging zijn gezondheid snel achteruit en wij hebben hem op 6 september in Vianen begraven.                                              

Op Oudejaarsdag hebben we op het erf van de Schaapskooi de oude monumenten voor de deur geknot, de houtwal gesnoeid en met een borrel het jaar afgesloten.

Bert den Breejen

Fruitoogst 2011

Dit jaar mocht ik als jong broekie voor het eerst meehelpen met al die stoere plukkers. Na enkele keren proefdraaien, waarbij ik nauwlettend word geobserveerd, krijg ik te horen, dat na een stemming van deze fitte vutters is besloten: ik mag blijven.

Ik ben natuurlijk enorm vereerd en kan gelijk vol aan de bak. Er word dit jaar namelijk een enorme oogst verwacht.

We plukten in de boomgaard aan de Kerkweg in Schoonrewoerd, bij nog een aantal particulieren in de regio en in een boomgaardje van het Zuid- Hollands Landschap. Ook sprongen we bij in de boomgaard aan de Biezenweg te Hagestein. De hoeveelheid te plukken fruit was dit jaar te veel voor het kleine ploegje mensen dat deze boomgaard beheert.

Na afloop van het plukseizoen stond de teller op 32.000 kilo appels en peren. Een record. Hiervan is ± 11.000 kilo verwerkt tot appel- en appelperensap van een voortreffelijke smaak. Naar groothandelaren ging ± 17.500 kilo o.a. voor verwerking tot biologische appelstroop. De rest is per kilo of per kist vanuit de werkschuur weggegaan.

Het was een drukke maar leuke periode met over het algemeen goed weer.

De koffiepauzes vond ik ook zeer waardevol. Veel heb ik geleerd van deze groep ouderen met al hun levenservaring die ze ook nog eens graag met de jeugd willen delen. Zo weet ik nu bijvoorbeeld dat protheses van mensen die een been moeten missen worden gemaakt van kreupelhout. Er is zelfs een plukker die kan horen of een vogel groen is of niet.

U begrijpt ik kan in deze groep nog veel leren. Ik hoop dan ook dat ik in 2012  weer mee mag helpen.

Arie versluis

11 PLANTENWERKGROEP 

Met de plantenwerkgroep zijn we dit jaar met Dick Kerkhof 4 keer in De Zouwe geweest. Daarnaast hebben we op donderdagavond 9 juni in Everdingen langs de Lek  planten gezocht. Bovendien hebben we in de Schaapskooi een aantal planten die we van te voren verzameld hadden, gedetermineerd.

Planten in de Zouwe

We hebben op de zaterdagen: 21 mei, 2 juli, 20 augustus  en 8 oktober een excursie in het Zouwegebied gehad o.l.v. Dick Kerkhof. Dit is een bijzonder gebied met veel wilde planten en vogels. Met Dick erbij waren  het prachtige excursies. Dick bedankt.

Op 21 mei, zijn we naar het kijkscherm gelopen en hebben we de blauwgrasanden bij de Kikkert bekeken.

We vertrokken bij de parkeerplaats en volgden de boezemweg totdat we  via de vlonders bij het kijkscherm kwamen. We zagen in en langs het water van de Nieuwe Zederik o.a. oeverzegge, melganzevoet, grote wederik in bloei, moeraswederik, veenwortel, melkeppe, hennegras, engelwortel, wijfjesvaren, moerasvaren en moerasspirea. Dick vertelde ons over aargrassen en pluimgrassen, over grassen met opgevouwen en opgerolde bladschijf. Op het water kroosvaren, puntkroos, dwergkroos en knopkroos. We liepen het vlonderpad weer terug en gingen in de Kikkert kijken. Hier vonden we o.a. grote egelskop, pijlkruid, gele waterkers, egelboterbloem, grote ratelaar, pijptorkruid, blauwe zegge, tweerijige zegge, veenpluis, waternavel, waterdrieblad, spaanse ruiter, veelbloemige veldbies, brede orchis, kleine watereppe, moerasviooltje, waterlelies en na lang zoeken ook het muizenstaartje.

Op 2 juli begonnen we bij de parkeerplaats en hebben we plagstroken, bossen en sloten in Polder Achthoven ten westen van de Molenkade bekeken. Dick liet ons deze keer verschillende soorten zeggen zien, zoals elzen-, geelgroene, hoge cyper, pluim-, scherpe en valse voszegge.

In de sloot dreef veel wortelloos kroos. We vonden ook de rietorchis, brede orchis, zomprus, moerasvaren, waterscheerling, stompfonteinkruid, water-torkruid, mattenbies, gevleugeld hertshooi, heelblaadje, kruipganzerik, poelruit, moeraskartelblad, holpijp en bleeksporig bosviooltje.

Op 20 augustus hebben we het rondje natuurontwikkelingsgebied De Boezem bekeken. Daarna zijn we de Zouwe ingegaan vanaf de Zouwedijk.

We liepen bij de parkeerplaats de boezem in en  gingen richting de Zederik. In de sloten vonden we niet zoveel planten; ze worden opgegeten door de eenden en ganzen.

We zagen o.a. melganzevoet, spiesmelde, melkeppe, watermunt, grote- en moeras-wederik. Deze keer liepen we eens aan de andere kant van het kijkscherm. We gingen toen naar de Zouwe en reden naar de parkeerplaats bij de eendenkooi. We liepen een stukje Zouwendijk en dan linksaf over een smalle plank het riet van de Zouwe in.

In de Zouwe zagen we o.a. de volgende planten: knikkend en zwart tandzaad, kleine en grote lisdodde, zwaluwtong, straatliefde gras, padden-rus, heelblaadje, rietorchis, moerasandoorn en waterdrieblad.

Op 8 oktober zochten we voor de laatste keer planten in polder Achthoven en De Kikkert. We klommen over hekken en struinden door een populieren-bos op zoek naar planten. Af en toe regende het, maar dat deerde ons niet. We zagen hier weer de intussen bekende planten zoals zomprus, kruipende boterbloem, rijstgras, klein vlooienkruid, knikkend tandzaad, moeraswalstro, slanke waterbies, zilver- en levermos, zwanenbloem, robertskruid, kikkerbeet en bosaardbei.

Op 24 augustus, 8 september en 13 oktober hebben we in de Schaapskooi zelf meegebrachte planten gedetermineerd. Met Heukels brachten we deze planten op naam, zoals een aantal meldes, ganzevoeten, duizendknopen, tandzaden, muur  en andere.

De lijst met planten die we tijdens deze excursies hebben waargenomen is beschikbaar bij de plantenwerkgroep.                                          Bart de Groot

11 AMFIBIEËNWERKGROEP

Dit jaar vond de amfibieëntrek plaats tussen 10 februari en 5 april. Op 28 avonden werden trekbewegingen waargenomen. Meestal betrof het kleinere aantallen, maar op een paar avonden was er sprake van topdrukte.

Als het flink regent, bij een relatief hoge temperatuur, is een massale trek te verwachten. Wij zorgen ervoor tijdig op de dijk te zijn en meerdere keren een traject te inspecteren. Ieder aangetroffen diertje wordt overgezet en geteld. Elk jaar kunnen we ons vervolgens een beeld vormen van de trekbewegingen op bepaalde dijkvakken. Jarenlang noteren van trekge-gevens heeft ons geleerd dat vaak op drie of vier avonden massale trek

voorkomt. Nu hadden wij er vijf ( 12%, 11%, 10%, 22% en 9% ).

Ons aandachtsgebied betreft de Lekdijk tussen Lexmond en Everdingen (tot het Fort) en drie locaties in en rond Leerdam (Industrieweg en Horndijk in Leerdam en het Lingedijkvak Leerdam – Kedichem).

Onze werkgroep telt 22 vrijwilligers. Vrijwel gelijk verdeeld tussen de Linge- en Lekregio.

Voor het dijkvak Lexmond – Everdingen zijn per soort de volgende onbeschadigde aantallen geteld.

1752 padden, 621 kleine salamanders, 236 bruine kikkers, 30 heikikkers en 34 kamsalamanders. Hierbij moet worden aangetekend dat veel meer diertjes de dijken zullen zijn overgetrokken (een veelvoud van 5 wellicht). Wij zijn namelijk niet de hele nacht op de dijk, maar enige uren op de avond. Als het blijft regenen zal de trek de hele nacht doorgaan. Gelukkig is er dan geen of weinig verkeer.

Dood van de weg geraapt werden: 411 padden, 144 kleine salamanders, 25 bruine kikkers, 3 heikikkers en 3 kamsalamanders. Uitval is vrijwel niet te voorkomen. Zelfs een beperkte autocapaciteit, maakt een flink aantal slachtoffers. De trage padden en salamanders zijn dan nog eens extra in het nadeel, omdat zij soms enige minuten nodig hebben een weg over te steken. Koelt het wat af, dan stoppen ze vaak of keren zelfs om (maar dat gaat ook erg traag). Kikkers zijn meestal met een paar flinke sprongen aan de overkant.

Voor de regio Leerdam telden wij levend: 929 padden, 283 bruine kikkers, 27 heikikkers, 165 kleine salamanders, en geen kamsalamanders.

Helaas ook veel dode diertjes: 471 padden, 42 kleine salamanders, 104 bruine kikkers en 3 heikikkers.

Overzicht van de afgelopen jaren

Noot bij het overzicht:  tot 2009 hebben de cijfers betrekking op de regio Lekdijk. Vanaf 2009 Lekdijk en regio Leerdam.

Totaal telden wij dus 5283 amfibieën, waarvan toch nog erg veel door het verkeer omgekomen diertjes. Het laat zich raden, dat de verhoudingen nog heel anders komen te liggen als wij niet regen, wind en verkeer trotseren op de dijk.

Gezien het bovenstaande beeld blijven onze amfibieën het in de Vijfheerenlanden redelijk doen. De aantallen per soort kunnen hier en daar wat afwijken van andere jaren, maar dat kan komen door externe omstandigheden. Bijvoorbeeld een strenge vorstperiode, werkzaamheden in of bij de biotopen (dijkversteviging).

Ook kunnen we een deel van de trek hebben gemist (onverwachte trek zeer vroeg in het seizoen, trek laat in de avond of nacht). Dit jaar telden we beduidend minder kleine watersalamanders. Bruine kikkers (trekken later in

het seizoen) troffen we dit jaar juist veel meer aan dan gewoonlijk.

Diverse instanties scheppen voorwaarden tot uitbreiding en verbetering van biotopen. Met name een kwetsbare soort als de kamsalamander profiteert hiervan.

Met de gemeente Leerdam hebben wij ook in 2011 overleg gevoerd over te nemen maatregelen tegen uitval door verkeer op een aantal wegvakken. Dit constructieve overleg heeft wederom geresulteerd in een plan van aanpak. Twee (lange) dijkvakken en een weg werden voor verkeer afgesloten. De hekken werden geplaatst als amfibieëntrek te verwachten was. Daartoe is een protocol afgesproken. Bewoners mogen uiteraard door de afzetting en zij zijn geïnformeerd over de afsluitingen. Het overige verkeer werd omgeleid.

De drie locaties zijn vastgesteld, omdat bekend is dat daar veel amfibieën trekken, maar ook vele door autowielen de overkant niet bereiken. Diverse inwoners van Leerdam hebben positief gereageerd op informatie, die door de gemeente en de media is verstrekt. Sommige hebben aangeboden mee te willen helpen bij de “paddentrek”.

In 2009 zijn we beperkt begonnen met overzetten in de regio Leerdam. In 2010 zijn de activiteiten, door de inzet van meer vrijwilligers, sterk uitgebreid en dit jaar hebben we dat kunnen voortzetten.

Ook dit jaar mochten wij een aantal meldingen van ringslangen ontvangen uit de omgeving van Leerdam en Schoonrewoerd.

Waarnemingen uit de Vijfheerenlanden van heikikkers, kamsalamanders en ringslangen zien wij ook in 2012 graag tegemoet!

Tot slot wil ik onze enthousiaste werkgroepleden bedanken voor hun grote inzet!

Eduard Polfliet (coördinator amfibieënwerkgroep)

11 WERKGROEP INSECTEN

De Insecten Werkgroep heeft in het afgelopen jaar wederom haar maandelijkse bijeenkomsten gehouden op de tweede woensdag van de maand. De bijeenkomsten werden gemiddeld door 11 mensen bezocht. Insecten werden gedetermineerd, interessante dieren getoond en besproken en onderhoud gepleegd aan de collectie insecten van de Vijfheerenlanden. Door de werkgroepleden is in het afgelopen jaar extra aandacht besteed aan het, onder begeleiding van de schrijver van een determinatietabel, determineren van Loopkevers. Er is in de zomerperiode een drietal avondexcursies geweest, die door enkele leden zijn bijgewoond. Ten behoeve van de bibliotheek zijn enkele naslag- en determinatiewerken aangeschaft.

In januari 2012 is begonnen met een inventarisatie van het natuurgebied achter de Schaapskooi. Hier zal het accent liggen op bodeminsecten, muggen. vliegen en waterinsecten. In de loop van het jaar zullen enkele malen insecten gelokt worden met een op bomen gesmeerd mengsel van stroop en spiritus, en zal met licht geïnventariseerd worden.

Cees Gielis

11 EXCURSIEWERKGROEP

Het afgelopen jaar organiseerden we 42 excursies, waarvan 21 excursies tussendoor van Jopie de Gans, met totaal 417 deelnemers, waarvan ongeveer 150 deelnemers aan de excursies van Jopie. Deze excursies van Jopie komen vanwege de korte voorbereidingstijd niet in de Domphoorn. Degene die hieraan mee willen doen, moeten hun e-mail adres aan Jopie opgeven. (jopie de gans [jopiedegans@hotmail.com])

Onze eerste excursie was op zondag 23 januari met Jules langs de Waal bij Rossum. Op 20 maart zijn we hier nog een keer geweest om  naar stinzenplanten te kijken bij het kasteel van Rossum en Neder Hemert. Eind februari ging Jopie met een groepje naar Lac du Der, in Frankrijk om daar de kraanvogels te bewonderen met hun sierlijke staarten. Zoals elk jaar was het prachtig om in de lente (17 april en 15 mei) in de Zouwe te luisteren en kijken naar de teruggekeerde rietvogels en zomergasten zoals de tjiftjaf, blauwborst, kiekendief, rietzanger, fitis, snor, kleine karekiet en de grutto. Er vlogen regelmatig purperreigers over.

Paarse schubwortel

In de duinen bij Voorne heeft op 1 mei de nachtegaal zich niet laten horen. Onze aandacht ging dan ook steeds meer uit naar de planten en vlinders die we zagen, zoals duinsalamonszegel, paarse schubwortel, lidsteng en het soldaatje.

De excursie met de meeste deelnemers was op 27 mei de beverexcursie met Dirk Fey in de Biesbosch, met een fluisterboot vanuit Hank. We waren met 54 personen en we hebben de bevers zien zwemmen.

De nachtzwaluwexcursie in juni bij Rheden was zeker een succes. We hebben de nachtzwaluw gezien en vooral goed gehoord. Met Leo Koster zijn we op 5 juni naar Noord Limburg geweest, met een bezoek aan een oude gerestaureerde watermolen, waarmee nu graan gemalen kan worden. Op 10 juli hebben we met Anko vlinders en andere insecten gezocht bij Hoog-Buurlo. Op de weg naar Hoog-Buurlo lag een dode das langs de kant van de weg.  Tijdens de excursie  zagen we verschillende vlinders o.a. het boomblauwtje, hooibeestje, bont zandoogje en het groot dikkopje.

Het was een bijzondere ervaring om met de tussendoorexcursie op 31 juli op het eiland van Brienenoord, onder de Van Brienenoordbrug, leuke vlinders en plantjes te vinden.

Op 14 augustus gingen we met Eduard naar de vogelkijkhut “de Fuut”, “het Dijkwater” en plan Tureluur. Dit zijn  prachtige gebieden voor vogels, met o.a. gele kwikstaart, aalscholvers, veel lepelaars, geoorde fuut, groenpootruiter, tureluur, watersnip, zilverplevieren en bontbekplevieren

Eind september hebben we tijdens onze meerdaagse excursie op Texel vogels gespot, o.a. lepe-laars, bonte strandlopers, kluten, watersnippen, zilver- en goud-plevieren en de slechtvalk. Op zondag zijn we een dag met de boot naar Vlieland geweest. Op Vlieland reden we met de Vliehors expres over een grote zandvlakte naar de Kroonpolder. In de Kroonpolder zijn veel vogels te Vliehors expres                                    zien.

Er waren dit jaar 3 meerdaagse  excursies, de eerste naar Lac du Der, de tweede naar Texel en de derde naar de Hoge Venen in België.

Op 23 oktober hebben we veel mooie paddenstoelen gezien in het Horster-wold bij Zeewolde. We vonden daar 57 soorten paddenstoelen met Jannie en Thijmen als gids, b.v. groene en gele knolameniet diverse melkzwammen, wasplaatjes, het zandputje en de knol parasolzwam

Op 12 december werd het jaar afgesloten met een excursie van Eduard naar de Flevopolder. Het was minder koud dan vorig jaar. We hebben b.v. de brilduiker, nonnetje (m+v), het ijsvogeltje, de rosse stekelstaat, bruine kiekendief en een ruigpootbuizerd gezien.

Met de tussendoorexcursies meegeteld hebben we gemiddeld 3 excursies per maand soms ver weg, maar meestal dichtbij,  met gemiddeld 10 deel-nemers per excursie. Tijdens de meeste excursies  keken we naar vogels, plantjes, vlinders en  paddenstoelen.

Voor 2012 hebben we al weer een stel nieuwe natuur excursies gepland.

Bart, Jopie, Jules, Gerrit, Eduard en Rein.

11 REDACTIE DE DOMPHOORN, ONS VERENIGINGSBLAD.

Meer dan 40 pagina’s nieuws en wetenswaardigheden en dat vier keer per jaar. Ook dit jaar is dat weer uitstekend gelukt. Daaraan wordt hard gewerkt: teksten aanleveren, redigeren, alles passend maken, foto’s erbij en altijd nog wel zo’n heel late inzending die echt, heel erg noodzakelijk nog in dit nummer geplaatst moet worden. Dan gaat alles naar de drukker, boekjes worden opgehaald en in De Schaapskooi voorzien van een envelop met een adressticker en tenslotte gaan de dozen dan naar de posterijen. Zoals u ziet gaat er heel wat werk vooraf aan dat moment dat u bladerend en lezend van De Domphoorn kunt genieten.

Op de voorkanten prijkte vier maal een kleurenfoto. Mooie platen die pasten bij een artikel in De Domphoorn of bij het seizoen van uitgave. Met name nummer 2 was in het jaar 2011 een opvallende Domphoorn: de presentatie van de film over de Zouweboezem en het unieke plantennamen project in Vianen.

“Vele handen maken licht werk”, zegt het spreekwoord. Wij bedanken alle handen (en hoofden) die mede hebben bijgedragen om de Domphoorn goed verzorgd en op tijd bij u op de mat te krijgen.

Jolanda Lemcke

VOGELWAARNEMINGEN

De vogelwaarnemingen die digitaal worden doorgegeven, worden ieder kwartaal door Hans Evers bewerkt, geschikt gemaakt voor plaatsing in de Domphoorn en voorzien van een inleiding. Met dank aan Hans Evers en alle mensen die hun waarnemingen doorgeven.

WERKGROEP WINTERVOEDERING

Deze werkgroep is dit jaar niet tot actie overgegaan.

BEDANKT

Het bestuur wil de contactpersonen van de verschillende werkgroepen bedanken voor het insturen van hun jaarverslag. Zonder hun bijdrage was het niet mogelijk geweest dit jaarverslag te maken.

Wim Pons, Secretaris.

JAARVERSLAG 2010

Op 26 april 2010 bestaat de Natuur- en Vogelwacht 44 jaar.

Aan het eind van het jaar bedroeg het aantal contributie plichtige leden 1092. Dat was 50 minder dan aan het begin van 2010. Eerlijkheidshalve moet hierbij vermeld worden dat daaronder op dat moment nog 8 mensen zijn die, ondanks het zenden van het girobiljet  en twee aanmaningen, de contributie over 2010 op 31 december nog niet hebben betaald. In 2010 werden 45 nieuwe leden ingeschreven en 103 leden uitgeschreven, waarvan 8, na betaling, in 2011 weer zijn ingeschreven. 43 leden zijn via ons ook geabonneerd op “Het Vogeljaar”.

HET BESTUUR     

Het bestuur heeft 12 keer vergaderd. Hierbij hebben we het over diverse zaken gehad.

Interne zaken:

• De renovatie van de Schaapskooi. Gesproken is over een lichtplan en de vervanging van de vitrinekasten. Hiervoor hebben wij al een subsidietoezegging van € 3750,00 van de Rabobank Vijfheerenlanden en een sponsorbedrag van € 1000,00 van de BEL-kaasfabriek te Schoonrewoerd ontvangen.
• Door Eneco (Tempus) hebben wij een energierapport laten opstellen. Op basis hiervan willen wij dakisolatie aanbrengen en overwegen wij zonnepanelen te laten plaatsen. Hiermee kunnen we fors besparen op onze energierekening en dragen wij bij aan een beter klimaat. Een voorstel zal in de algemene ledenvergadering worden gepresenteerd.

Externe zaken:

• Het bestuur volgt nog steeds de ontwikkelingen bij projecten zoals Ruimte voor de Lek (Vianen) en de voorgenomen Diefdijkverzwaring op de voet. Dick Kerkhof is namens het bestuur eerste aanspreekpunt.
• Wij zijn nog steeds in gesprek met de Nederlands Hervormde Kerk in Lexmond over het aanleggen van een amfibieën-sloot/poel in de uiterwaarden nabij het dorp Lexmond.
• Er is bestuurlijk contact gelegd met wethouder Landwehr in Vianen met als doel het bevorderen van een verdere samenwerking. Bij het toekomstige woningbouwproject Hoef en Haag brengen wij onze ecologische kennis in.
• Het overleg met de voorzitters van de andere natuurcentra in onze streek draait op een laag pitje. Natuur- en vogelwacht de Alblasserwaard wil meer samenwerking op het gebied van de ruimtelijke ontwikkeling. Ons bestuur wordt vertegenwoordigd door Dick Kerkhof.
• Het bestuur heeft meegewerkt aan de activiteiten in het kader van het 750 jarig bestaan van Vianen. Dick Kerkhof heeft hiervoor een prachtig boekje over de flora van Vianen samengesteld. Het fraai geïllustreerde boekje is nog steeds in onze groene winkel verkrijgbaar.

Samenwerkingsproject

biodiversiteit leefomgeving gemeente Leerdam

In maart 2010 heeft onze vereniging met de gemeente Leerdam een convenant ondertekend waarin we afspreken dat we op een aantal onderwerpen gaan samenwerken met de gemeente. Het doel is het verhogen van de biodiversiteit in de woonomgeving  en het creëren van draagvlak voor behoud van natuur en landschap. Voor het project is een Europese (LEADER) en een gemeentelijke subsidie verkregen. De bijdrage van de vereniging is in natura (vrijwilligersuren) en de burgers betalen per deelnemer € 5.

Het project omvat acties op het gebied van de amfibieënbescherming, het behoud en beheer van hoogstamboomgaarden, een nestkastenactie in de gemeente Leerdam en educatieve ondersteuning. Via verkoop vanuit de Schaapskooi en via diverse markten en de open dag zijn in totaal al meer dan 300 nestkasten via deze actie verkocht. Het streven is 500. Het gaat hierbij om mezenkasten, mussenhotels en zwaluwkommen. De mezen- en mussenkasten worden in eigen beheer gemaakt. De mensen die een nestkast hebben gekocht (via de € 5 actie) krijgen in 2011 ook nog een DVD met tuinvogels en een instructiefilmpje over nestkasten. Er worden plannen gemaakt om te inventariseren waar de nestkasten opgehangen zijn en of zij worden bewoond.

Project beleef de hoogstamboomgaarden.

Samen met hoogstamvereniging de Bongerd, Landschapsbeheer Zuid-Holland en de gemeente Leerdam is een tweede LEADER project aan-gevraagd. Hierin staat het behoud en beheer van de hoogstam-boomgaarden in de gemeente Leerdam centraal. Met dit project worden twee verwaarloosde boomgaarden in Leerdam hersteld en worden een aantal andere boomgaarden, o.a. aan de Kerkweg, onderhouden. Voor alle boomgaarden wordt een beheerplan opgesteld. Er zijn vrijwilligers geworven en aan hen is een snoeicursus voor hoogstamfruitbomen aangeboden. Voor de basisscholen wordt in samenwerking met onze werkgroep educatie een lesprogramma opgesteld.

Kijk vanaf de Dijk.

De voorraad DVD’s begint langzamerhand op te raken. Dat betekent dat er bijna 7000 DVD’s gratis verspreid zijn. De website wordt 1x per kwartaal bijgehouden (nieuwsrubriek). Het aantal unieke bezoekers op de website is gemiddeld bijna 250 per maand.

DVD de Zouweboezem.

In een samenwerkingsverband van vA-Natuurproducties en de Stichting Het Zuidhollands landschap is gewerkt aan een film over de Zouwe-boezem. Deze film komt in april 2011 uit op DVD (zie elders in dit blad).

Berry van Arkel, voorzitter

WERKGROEP ONDERHOUD SCHAAPSKOOI 

Deze werkgroep draagt zorg voor het onderhoud van het gebouw (schilderen, reparaties) en het buitenterrein (bomen bij houtwal snoeien, parkeerterrein onkruidvrij houden). Vaste leden van deze groep zijn Frans Verlangen, Peter Stappershoef en ondergetekende. Indien nodig worden we ondersteund door veel anderen.

Dit jaar zijn de laatste 50 trottoirbanden gezet rond het parkeerterrein. Naast de schuur is 'n stuk betegeld, zodat de aanhanger daar op kan staan. De tent opbouwen en afbreken hoort ook bij deze werkgroep en verder de gebruikelijke werkzaamheden als grind harken en onkruidvrij houden.

                                                                                         Piet Solleveld

BEHEERSCOMMISSIE

2010 was voor de beheerscommissie een druk jaar. Behalve op de vele clubactiviteiten zoals vergaderingen, dialezingen, cursusavonden enz., waren wij ook present tijdens de nieuwjaarsreceptie, het lentefeest, de Open dag in oktober en de vrijwilligersavond.

Ook zijn wij present als de Schaapskooi open is voor activiteiten van andere verenigingen zoals “Deel de Natuur”, Het Natuurfotografengilde, Het Vogeljaar, De Bongerd en afdelingen van de Entomologische Vereniging Nederland.

Daarnaast ontvingen wij vele groepen voor een educatief programma, bestaande uit een presentatie, een lezing of een excursie. Onder deze groepen o.a. een wijnmakersgilde en een kamerkoor.

We waren stempelpost voor wandel- en fietsclubs.

We verzorgden een dagprogramma voor BEL Nederland BV ofwel kaasfabriek Schoonrewoerd. Dit werd zeer op prijs gesteld. Spontaan doneerde firma BEL € 1000,-- voor vervanging van de bestaande vitrines.

Bij onze activiteiten hoort ook onderhoud en schoonhouden van de Schaapskooi. Wij zijn wij vele malen per jaar open voor clubleden en passanten voor een kop koffie of wat anders, voor mensen die hun sapvoorraad aan willen vullen of gewoon een praatje komen maken. Ook dit jaar ontvangen wij u weer graag.

Let op de groene pagina’s in de Domphoorn, hier vindt u alle activiteiten.

Arie Versluis

DE GROENE WINKEL 

In de Groene winkel is de voorraad boeken op peil gehouden en het aantal titels enigszins uitgebreid, o.a. met uitgaven van het KNNV voor de jeugd en met boeken van Tirion. De reeks “…. in beeld” van de uitgeverij van het KNNV is volledig. De keuze aan zoekkaarten en wenskaarten is eveneens groter. De onderwerpen van de wenskaarten in het rek worden steeds aangepast aan het seizoen.

We hebben contacten met de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie om voor belangstellenden te kunnen beschikken over de nodige deter-minatietabellen van diverse groepen insecten.

Ook zijn de nestkasten,gemaakt in eigen beheer, te koop in onze Groene winkel. Voor 2011 zijn weer eendenbroedkorven besteld en inmiddels weer leverbaar.

 Sonja van Baren

WERKGROEP COLLECTIE EN BEHEER 

De Vogel en Zoogdieren collectie is in het afgelopen jaar uitgebreid met drie vogels. Bij de preparateur liggen nog vijf vogels en een zoogdier ter preparatie voor onze verzameling. Deze zullen in de loop van dit jaar in de vitrinekasten geplaatst kunnen worden.

De kwaliteit van de vitrines waarin de vogels en zoogdieren staan opgesteld is zorgelijk. De huidige glazen vitrines hebben het in het verleden enkele malen te verduren gekregen. Hierdoor zijn enkele glasplaten gescheurd, hetgeen de stabiliteit van de kasten heeft aangetast. Ook de sluiting van de huidige kasten, met glazen schuifpanelen is niet ideaal, doordat stof en vliegende insecten de kasten kunnen binnen komen, hetgeen vermeden moet worden. In de Algemene Ledenvergadering zal het bestuur u een voorstel doen omtrent hun visie over de toekomst van ons visitekaartje, de vitrines met vogels en zoogdieren.

                                                            Cees Gielis

 WERKGROEP EDUCATIE 

Bezoek scholen aan de Schaapskooi

In 2010 zijn 2 projecten georganiseerd voor de leerlingen van de basisscholen met als thema’s: “Leven in en om sloot en plas” en “Hoe dieren de winter overleven”. Ca. 700 leerlingen werden voor deze projecten aangemeld.

Voor 2011 staan vooralsnog de volgende projecten op het programma:

In de winter: “Hoe planten de winter overleven”, in het voorjaar: “Vogels” en in het najaar: “Speuren naar sporen”. We overwegen nog een vierde project te verzorgen. De scholen worden daarvan op de hoogte gesteld. Ook over het project betreffende de hoogstamboomgaarden, waarin wij samenwerken met De Bongerd en de gemeente Leerdam. We hopen weer veel leerlingen te mogen ontvangen.                                   Sonja van Baren

Dialezingen en Exposities 

De dia-avonden  zijn  goed bezocht. In de decembermaand speelde het winterweer ons parten. Het onderwerp Hengelsport trok weinig bezoekers. Jammer want de aanwezigen waren erg enthousiast.

Het streven van onze vereniging dat iedere werkgroep  kostendekkend werkt, is ook dit jaar gelukt bij de dia-avonden.

Simon Bakker

Jeugd 

De activiteiten voor de jeugd trokken in 2010 opnieuw veel kinderen. We gingen in totaal negen keer de natuur in.  De eerste activiteit was op 6 februari. We gingen met 15 kinderen naar de uiterwaarden van de Lek. De jaarlijkse lentewandeling achter de Schaapskooi op 3 april trok 5 kinderen. We genoten van de tjiftjaf, fitis en grasmus en andere vogels. Op 24 april werd het Lentefeest georganiseerd, met diverse activiteiten. In de meivakantie kwamen 8 kinderen weidevogels kijken, de vele soorten bij de plas langs de Huigenstraat zullen ze niet snel meer vergeten. In juni werd er tijdens  een insectenmiddag ijverig insecten gevangen, bekeken en ook weer losgelaten. De Opendag in oktober werd door ongeveer 50 kinderen bezocht. In de herfstvakantie zorgde de uilendag voor een record aantal deelnemers van 56 kinderen met daarbij nog de (groot)ouders. In november gingen we met 16 kinderen nog langs de Lek lopen en vogels kijken. Op 23 december stonden de vogels opnieuw  in de belangstelling: er werden door 45 kinderen vetbollen gefabriceerd. In totaal kwamen er in 2010 ongeveer 230 kinderen voor 9 activiteiten. Dat is gemiddeld zo’n 25 per keer. Een mooi resultaat.

We hopen ook in 2011 hiermee door te gaan en zo de kinderen de mooie dingen van onze omgeving te laten ontdekken, beleven en te leren waarderen, zodat ze zich ook zullen inzetten voor het behoud van de natuur in onze Vijfheerenlanden.

Chris Kramer

VOGELWERKGROEPEN

Weidevogelwerkgroep Vijfheerenlanden

Voor het negentiende jaar is de werkgroep weidevogels dit jaar weer actief geweest om nesten en kuikens van de weidevogels in de Vijfheerenlanden te beschermen.

Op circa 900 hectare werden de weidevogels intensief gevolgd en samen met de boer de nesten in kaart gebracht.

De subsidie regeling is nu dusdanig veranderd, dat de boer een vergoeding kan krijgen voor het verlies aan inkomsten wanneer sommige percelen pas in juni worden gemaaid. Veel veldwerk was hier voor nodig. Om de plaats van de late maaipercelen goed te bepalen was soms medewerking van vrijwilligers gewenst.

Als er op een perceel meerdere weidevogelnesten aanwezig waren, werd besloten dit perceel of een gedeelte ervan, niet te maaien. Zo zijn er veel kuikens van grutto en tureluur groot geworden.

25 bedrijven verspreid over de Vijfheerenlanden hebben actief meegedaan. Twee nieuwe boeren uit Nieuwland zijn bij de werkgroep toegetreden. Met goed resultaat, want vele grutto- en kievitsnesten werden hier gevonden. Door later maaien, in overleg met de vrijwilliger, kwamen hier veel kuikens groot.

9 vrijwilligers hebben zich dit jaar ingezet, dikwijls bij dezelfde boer. Er werden meer gruttonesten gevonden en kuikens beschermd dan afgelopen jaren. Samenwerking tussen boer en vrijwilligers bleek in 2010 weer een gouden greep.

Zelf ben ik weer flink op stap geweest om grutto’s te kleurringen. Ik heb 22 adulten geringd en maar liefs 18 grote kuikens. Een kuiken dat bij Leerdam werd geringd, liep een half jaar later in de Coto Donana, Spanje.

Twee van de drie gruttokuikens blijken na twee jaar weer terug in hun geboorte gebieden te komen. Zo kan ik aantonen dat het mogelijk is om in moderne landbouw, met goede wil van boer en vrijwilliger, kuikens daadwerkelijk vliegvlug te laten worden.

Mocht u een gekleurringde grutto tegenkomen, meld het mij dan. Alvast bedankt.

Astrid Kant                                                                                                                          

Legsels per soort – 2010

Werkgroep nestkasten 

Er zijn door de werkgroep 155 nestkastjes gecontroleerd, in 131 daarvan was gebroed, en wel door de volgende soorten: 70 koolmezen, 45 pimpel-mezen, 7 huismussen, 5 ringmussen, 2 boomkruipers, 2 grauwe vliegen-vangers. 6 Nestkasten zijn vervangen door nieuwe.

Piet Solleveld

LANDSCHAPSBEHEER 

Werkgroep onderhoud knotwilgen

De knotwilgen blijven ons bekoren in het landelijk “plaatje”. Ze staan buiten, daar zijn wij ook graag. We raken zo ook aardig bekend in de streek en met hun bewoners; bij onze vaste relaties komen we elke drie jaar terug en dat geeft soms ook weer leuke reacties in de lunchpauzes met een al dan niet gastvrij onthaal.

Wilgen knotten is niet zonder risico: ze staan altijd langs het water. In het voorjaar valt Krijn boven uit de knot door het ijs in de moddersloot. Grote schrik maar het loopt goed af en na een half uurtje is hij weer aan het werk.

Het opbossen van het wilgenhout behoort tot het verleden en hoewel hier niet veel animo meer voor was, is er nu ook geen markt meer. Dit is jammer want zo verdienen we ook geen zakgeld meer voor onze afscheidsavond van het knotseizoen. Toch hadden we eind april deze avond  in de Schaapskooi waar we gezellig bijeen waren met onze vrouwen om onze ervaringen uit te wisselen, een terugblik op het seizoen  en af en toe wat lekker te eten en te drinken.

In de nazomer houdt de groep zich ook bezig met de fruitpluk in de hoogstamboomgaarden, welke bij ons in beheer zijn. Dit onbespoten fruit wordt deels verkocht en deels wordt hiervan vruchtensap geperst wat in de Schaapskooi te koop is.

De start van het knotten was deze keer zonder onze markante leider Marius Korevaar en dat was wel even wennen, maar een versleten knie duldde geen langer uitstel. Marius is inmiddels geopereerd en loopt nu het moeizame revalidatie traject; hij wordt wel voldoende geïnformeerd door ons.

In november kwamen twee broers “van den Berg” uit Gorinchem onze gelederen versterken en dat was niet verkeerd. Helaas, ook diezelfde dag glijdt de ladder weg en duikt de oudste pardoes in de sloot.  Gelukkig gebeurt het achter de Schaapskooi, dus een goede opvang wordt geregeld en met de werkbus worden zij thuisgebracht.

Ook op 1 december in de vrieskou met ‘’weeralarm” hebben we met 13 man gewerkt en wel aan de Kerkweg in Schoonderwoerd.

Op oudejaarsdag zijn we bij onze overburen, de familie Bevelander, onze laatste knotwilgen van het jaar te lijf gegaan, waarna we thuis in de Schaapskooi het jaar hebben afgesloten met een oliebol en een borrel.

We kijken terug op een mooi seizoen waar we met een groep trouwe vrijwilligers lekker buiten bezig zijn geweest.

Bert den Breejen   

Werkgroep onderhoud hoogstamfruitbomen  

Aan 't eind van de zomer werd er onder leiding van Marius weer begonnen met de pluk van het fruit. De oogst was aanmerkelijk minder dan in de voorgaande jaren; vooral peren waren er weinig. Dit kon echter de pret niet drukken, elke keer mooi  weer (slecht weer bestaat niet volgens Marius) en een goede stemming.

Er werd toch nog ongeveer 8000 kg bij elkaar gesprokkeld, waarvan 5000 kg naar de firma Schulp in Breukelen is gebracht om te worden verwerkt tot sap. De rest werd aan de Schaapskooi verkocht.

                                                                                                 Piet Solleveld

PLANTENWERKGROEP 

De plantenwerkgroep excursies stonden dit jaar voor een groot deel in het teken van 750 jaar Vianen. We zijn dit jaar met Dick Kerkhof 6 keer op plantenexcursie geweest in de omgeving van Vianen.

Daarnaast zijn we 3 keer naar de Everdingerwaard geweest en 1 keer naar Waardenburg om daar de flora te bekijken.

De meeste planten – meer dan 300 soorten - hebben we gezien tijdens de 6 excursies met Dick:

1- De eerste excursie vond plaats op 11 april in het centrum van Vianen met mossen en voorjaarsflora. We hebben 29 soorten opgeschreven, o.a. klein glaskruid, robertskruid, tongvaren, kleine bosveldkers, deens lepelblad,  gedraaid knikmos, muursterretje, broed-  en grijze haarmuts. 

2- 29 mei zijn we naar de Middelwaard  en Mijnsheerenland geweest, met de flora van droge stroomdalgraslanden. We hebben daar heel veel soorten wilde planten gezien, waarvan we er 126 hebben opge-schreven, o.a. glanshaver, glas-walstro, aardaker, grote bevernel, bevertjes, ijle dravik, gele waterkers, heksenmelk, karwijvarkenskervel, knolboterbloem, kruis-distel, gele morgenster, grote ratelaar, smal-fakkelgras, waterviolier, vogelmelk, hopwarkruid, wilde reseda en kribbe-mos.

3- 12 juni waren we in polder  Autena en Bolgarijen. Hier stond o.a. zwanenbloem, pijlkruid, hoge cyperzegge, moeraswederik, bloedzuring, brede wespenorchis en drienerfmuur. Bij Jachtlust zagen we o.a. kamgras, echte koekoeksbloem, veenpluis, schildereprijs en rijstgras.

Echte koekoeksbloem

Ooivaarsbek

 6. De laatste excursie vond plaats in de Everdingerwaard op 11 september om de oevers van de nieuwe geulen te bekijken. Bijzondere soorten op de slikkige strandjes waren: moerasdroogbloem, getande weegbree, knikkend en veerdelig tandzaad, kleinvlooienkruid, bruin cypergras, goudzuring en moeraszuring, sponswatervorkje, paraplutjesmos, rode en blauwe water-ereprijs en slijkgroen.

Dick bedankt voor die prachtige excursies. De flora van Vianen wordt beschreven in het boekje van Dick: Flora van Vianen, verkrijgbaar in de Schaapskooi.

In 2011 gaan we met Dick planten inventariseren in Achtoven bij de Zouwe. Bart de Groot

AMFIBIEËNWERKGROEP  

Dit jaar vond de amfibieëntrek plaats tussen 24 februari en 3 april. Op 29 avonden werden trekbewegingen waargenomen. Meestal betrof het kleinere aantallen, maar op een paar avonden was er sprake van topdrukte.

Als het flink regent, bij een relatief hoge temperatuur, is een massale trek te verwachten. Wij zorgen ervoor tijdig op de dijk te zijn en meerdere keren een traject te inspecteren. Ieder aangetroffen diertje wordt overgezet en geteld. Elk jaar kunnen we ons vervolgens een beeld vormen van de trekbewegingen op bepaalde dijkvakken. Jarenlang noteren van trekgegevens heeft ons geleerd, dat vaak op drie of vier avonden massale trek voorkomt. Nu hadden wij er twee. Op 19 maart telden wij 21,2% van het seizoenstotaal en op 20 maart 25,6%. Overigens hadden we  nog 4 avonden met 6 tot 8%.

Ons aandachtsgebied betreft de Lekdijk tussen Lexmond en Everdingen (tot het Fort) en drie locaties in en rond Leerdam (Industrieweg en Horndijk in Leerdam en het Lingedijkvak Leerdam – Kedichem).

Onze werkgroep is flink gegroeid en telt nu 22 vrijwilligers. Vrijwel gelijk verdeeld tussen de Linge- en Lekregio. Toch willen we met name voor de Lingedijk nog wel enkele werkgroepleden verwelkomen. Het dijkvak is uitgestrekt en de aantallen amfibieën zijn aanzienlijk op de piekavonden.

Voor het dijkvak Lexmond – Everdingen zijn per soort de volgende onbeschadigde aantallen geteld: 1430 padden, 1154 kleine salamanders, 156 bruine kikkers, 40 heikikkers en 37 kamsalamanders.

Hierbij moet worden aangetekend, dat veel meer diertjes de dijken zullen zijn overgetrokken (een veelvoud van 5 wellicht). Wij zijn namelijk niet de hele nacht op de dijk, maar enige uren op de avond. Als het blijft regenen, zal de trek de hele nacht doorgaan. Gelukkig is er dan geen of weinig verkeer.

Dood van de weg geraapt werden, 438 padden, 280 kleine salamanders, 18 bruine kikkers, 1 heikikker en 4 kamsalamanders (erg jammer voor deze kwetsbare soort). Uitval is vrijwel niet te voorkomen. Zelfs een beperkte autocapaciteit, maakt een flink aantal slachtoffers. De trage padden en salamanders zijn dan nog eens extra in het nadeel, omdat zij soms enige minuten nodig hebben een weg over te steken. Koelt het wat af, dan stoppen ze vaak of keren zelfs om (maar ook dat gaat erg traag). Kikkers zijn meestal met een paar flinke sprongen aan de overkant.

Voor de regio Leerdam telden wij levend: 1069 padden, 396 kleine salamanders, 142 bruine kikkers, 7 Heikikkers en 6 kamsalamanders.

Helaas ook veel dode diertjes: 843 padden, 338 kleine salamanders, 72 bruine kikkers en 2 heikikkers.

Totaal telden wij 6433 amfibieën, waarvan nog erg veel door het verkeer om-gekomen diertjes. Het laat zich raden dat de verhoudingen nog heel anders komen te liggen als wij niet regen, wind en verkeer trotseren op de dijk.

Overzicht van de afgelopen jaren

noot:  tot 2009 hebben de cijfers betrekking op de regio Lekdijk. Vanaf 2009 Lekdijk en regio Leerdam.

Gezien het bovenstaande beeld, blijven onze amfibieën het in de Vijfheerenlanden redelijk doen. Diverse instanties scheppen voorwaarden tot uitbreiding en verbetering van biotopen. Met name een kwetsbare soort als de kamsalamander profiteert hiervan.

Met de gemeente Leerdam hebben wij ook in 2010 overleg gevoerd over te nemen maatregelen tegen uitval door verkeer op een aantal wegvakken. Dit constructieve overleg heeft wederom geresulteerd in een plan van aanpak. Twee (lange) dijkvakken en een weg werden voor verkeer afgesloten. De hekken werden geplaatst als amfibieëntrek te verwachten was. Daartoe is een protocol afgesproken. Bewoners mogen uiteraard door de afzetting en zij zijn geïnformeerd over de afsluitingen. Het overige verkeer werd omgeleid.

De drie locaties zijn vastgesteld, omdat bekend is dat daar veel amfibieën trekken, maar ook vele door autowielen de overkant niet halen. 

Diverse inwoners van Leerdam hebben positief gereageerd op informatie, die door de gemeente en de media is verstrekt. Sommigen hebben aangeboden mee te willen helpen bij de “paddentrek”.

In 2009 zijn we beperkt begonnen met overzetten in de regio Leerdam. Dit jaar zijn de activiteiten, mede door de inzet van meer vrijwilligers, sterk uitgebreid.

Wederom mochten wij een aantal meldingen van ringslangen ontvangen uit de omgeving van Leerdam en Schoonrewoerd. Waarnemingen uit de Vijfheerenlanden van heikikkers, kamsalamanders en ringslangen zien wij ook in 2011 graag tegemoet!

Tot slot wil ik onze enthousiaste werkgroepleden bedanken voor hun grote inzet!

Eduard Polfliet

INSECTENWERKGROEP 

De Insecten Werkgroep heeft in het afgelopen jaar wederom haar maandelijkse bijeenkomsten gehouden op de tweede woensdag van de maand. De bijeenkomsten werden gemiddeld door 11 mensen bezocht. Insecten werden gedetermineerd, interessante dieren getoond en besproken en onderhoud gepleegd aan de collectie insecten van de Vijfheerenlanden. Door de werkgroepleden is in het afgelopen jaar extra aandacht besteed aan de vertegenwoordigers van Loop- en Waterkevers. Daarnaast is aandacht besteed aan de Waterwantsen. Met behulp van een expert van de Landbouw Universiteit Wageningen is de Landwantsen collectie gedetermineerd. Deze collectie is ingevoerd in de insectenkast en omvat ruim 60 soorten uit onze regio. Het zomerseizoen zal gebruikt worden om te zoeken naar een uitbreiding van het aantal Loop- en Waterkevers. Daarnaast zal de “bijvangst” opgeslagen worden voor determinatie in het winterseizoen van 2011/2012 en daarna worden ingevoerd in onze overzichtscollectie.

Cees Gielis

EXCURSIEWERKGROEP   

Het afgelopen jaar organiseerden we 22 excursies via de Domphoorn en 5 tussendoor met Jopie de Gans, met totaal 282 deelnemers. De excursies tussendoor werden dit jaar voor het eerst door Jopie georganiseerd. Zij komen vanwege de korte voorbereidingstijd niet in de Domphoorn. Degene die hieraan mee willen doen, moeten hun e-mail adres aan Jopie opgeven: jopiedegans@hotmail.com

Er waren dit jaar 2 meerdaagse  excursies, de eerste naar Texel en de tweede naar de Hoge Venen in België.

Onze eerste excursie was op zondag 24 januari langs de Waal bij Hurwenen, in de sneeuw en met 4 graden vorst. Alles zag prachtig wit en langs de dijk boven de boomgaarden vlogen hele zwermen kramsvogels met koperwieken ertussen.

Met Jules zijn we 2 keer naar Kalmthout in België geweest om de verzameling toverhazelaars en het prachtige park te bekijken.

Zoals elk jaar gingen we in de lente (28 maart en 9 mei) naar de Zouwe om de aankomst van de rietvogels te zien en horen. Het begon eind maart met de tjiftjaf, blauwborst en kiekendief, en in april kwamen ook de rietzanger, fitis, snor, kleine karekiet en de grutto weer terug. Ook broedden er in mei veel purperreigers in het riet.

Met Gerrit gingen we voor het eerst naar de Groene Jonker.

Eind mei heeft Jules  een orchideeën excursie georganiseerd in Zuid Limburg. Met Leo Koster zijn we ook in Zuid Limburg geweest, bij fort Eben Emaël, net over de grens bij Maastricht. We hebben daar vogels, vlinders, planten waaronder verschillende orchideeën gezien.

25 juli leidt Anko de Graaff een excursie in het Kootwijkerzand. We zagen verschillende vlinders en mooie rupsen van de nachtpauwoog en het bont schaapje in de buurt van Radio Kootwijk.

Met Jopie hebben we op 8 augustus, varend met de fluisterboot en lopend door de Biesbosch naar vlinders gekeken.

22 Augustus zijn we met Eduard naar plan Tureluur geweest. Dit is een prachtig gebied voor vogels, met o.a. lepelaar, zilverreiger, geoorde fuut, groenpootruiter, tureluur, watersnip, kemphaan, goud- en zilverplevier, rosse grutto, bonte strandloper, zwarte ruiter en een kiekendief.

Eind september hebben we tijdens onze meerdaagse excursie op Texel vogels gespot, o.a.,  het paapje, de tapuit, watersnippen, goudplevieren en de slechtvalk.

In oktober hebben we 2 paddenstoelenexcursies   gehad en wel op Landgoed Nijenrode en in het Speulderbos. We hebben daar diverse soorten paddenstoelen gezien zoals de gekraagde aardster en de kostgangersboleet. Ook tijdens de herfstwandeling met Jules  op de Posbank ontbraken de paddenstoelen niet: de mooie paarssteel-schijnridderzwam en hele heksenkringen van de nevelzwam 

Op 11 december hebben we met Jopie de prachtige natuurtekeningen van Jasper de Ruiter bekeken in het gebouw van Natuurmonumenten in de Gooi en Vechtstreek. In de omgeving zijn we ook een wandeling gaan maken.

Op 12 december werd het jaar afgesloten met een excursie van Eduard naar de Flevopolder. Het was koud en er lag veel ijs in het Markermeer, maar toch lieten de vogels zich wel zien langs de Oostvaardersdijk en de Knardijk.

In de winter hebben we 1 excursie per maand gehouden en in de zomer 2 à 3, soms ver weg, maar meestal dichtbij,  met gemiddeld 11 personen. We hebben vogels plantjes, paddenstoelen, vlinders en insecten gezien. In 2011 gaan we weer nieuwe natuurexcursies organiseren met o.a een beverexcursie in de Biesbosch in mei.

Bart, Gerrit, Eduard, Rein, Jules en Jopie

RREDACTIE DOMPHOORN 

De Domphoorn is weer vier keer uitgekomen. Steeds met een fraai over-zicht van de activiteiten die gaan komen en inspirerende terugblikken op excursies en werkzaamheden die zijn geweest. We zijn heel blij met inzendingen van leden. In het eerste nummer van 2010 stelde Anne Fièn zich voor en leverde vanaf dat nummer mooie bijdragen in de vorm van tekst en beeld. In het laatste nummer van 2010 introduceerden we nog een nieuwe inzending: het beeldverhaal door mevr. Lopes Cradozo. We kregen op beide nieuwe rubrieken heel wat positieve reacties, dus dat gaan we zeker proberen voort te zetten.

Met een gemiddelde van 48 pagina’s mogen we stellen dat we afgelopen seizoen weer een volwaardig verenigingsblad hebben neergezet. Dank aan allen die bijdragen hebben geleverd in welke vorm dan ook.

Jolanda Lemcke

VOGELWAARNEMINGEN

De vogelwaarnemingen die digitaal worden doorgegeven, worden ieder kwartaal door Hans Evers bewerkt, geschikt gemaakt voor plaatsing in de Domphoorn en voorzien van een inleiding. Met dank aan Hans Evers en alle mensen die hun waarnemingen doorgeven.

WERKGROEP WINTERVOEDERING

Deze werkgroep is dit jaar niet tot actie overgegaan.

BEDANKT

Het bestuur wil de contactpersonen van de verschillende werkgroepen bedanken voor het insturen van hun jaarverslag. Zonder hun bijdrage was het niet mogelijk geweest dit jaarverslag te maken.

Wim Pons, Secretaris.

Postadres: Postbus 126 - 4130 EC Vianen   Secretariaat: info@natuurcentrum.nl   Adres Schaapskooi: Natuurcentrum 'DE SCHAAPSKOOI' Overboeicop 15 Schoonrewoerd Tel. 0345-641201

Openingstijden: De Schaapskooi is geopend van april tot eind oktober van woensdag tot en met vrijdag van 13.00 - 16.00 uur. De zondagen in juni, juli en augustus van 13.00 - 16.00 uur. Verder het gehele jaar op donderdag van 19.00 - 22.00 uur. zaterdag van 9.00 - 16.00 uur.