Excursie Sint Pietersberg op 24 juli 2005

o.l.v. Leo Koster

Naar het diepe Zuiden.

Zondag 24 juli 2005 was IVN gids Leo Koster onze gastheer gedurende een dagvullend programma.

Inmiddels voor de elfde keer bezochten wij Limburg onder zijn inspirerende leiding. Onze Leo, want zo mogen wij hem stilaan noemen, heeft een indrukwekkende kennis van al wat leeft op, onder en boven het Limburgse land. Dit jaar wandelden wij op en rond de Pietersberg, op de grens van Nederland en België.

Hoe schoon is ons Limburg? Dat viel wat tegen. Ik ontwaarde nogal wat zwerfvuil op de flanken van de berg. Bovendien was de route gemarkeerd met hondenpoep. Hoewel ik in het algemeen warme gevoelens koester voor de hond, geldt dat niet voor de afgewerkte producten van de voederindustrie, die onze vrienden noodzakelijkerwijze eens moeten verlaten. Deze uitwerpselen noopten ons veelvuldig vreemde sprongen te maken. Hoewel een koddig gezicht, want 17 wandelaars, namen toch een paar van ons hun verantwoordelijkheid, door voor de groep uitlopend, de anderen attent te maken op weer een restant van de hondenmaaltijd. Dat bracht wat rust op de route.

Overigens zijn zwerfvuil en hondenpoep in onze natuurgebieden niet beperkt tot Limburg.  Alleen in het buitenland tref ik zelden deze vorm van afvallozing aan.

Met schoon bedoelen de Limburgers, meen ik te weten, mooi. En het was mooi, vooral rond de Pietersberg, want de berg zelf is deels geamputeerd door het graafwerk van de Enci.

Vanaf de parkeerplaats bij kasteel Neerkanne (veel aronskelken) voerde Leo ons langs het kasteel (op een vlinderstruik zagen wij een koninginnepage); door de dorpjes Kanne en Neerkanne (veel horeca waar wij, gezien het vroege uur aan voorbij moesten gaan); over de berg (steile trappen); rond de afgraving (mooi uitzicht); naar een typisch Limburgse boerderij, tevens museum voor oude agrarische werktuigen en tenslotte naar een uitspanning (wij waren toe aan een verfrissing en het regende).

Het was warm de eerste uren. Juist de uren waarop geklommen moest worden naar de top van de berg. De broeierige warmte deed vermoeden, dat het later op de dag kon gaan regenen, hetgeen bleek te kloppen. Het kon ons (mij althans) niet deren. Zo al van enig ongemak door regen sprake mocht zijn, door de aanblik van de fraaie vegetatie kregen wij geen gelegenheid in somberheid te vervallen. Bovendien eisten de eerdergenoemde restanten van een bourgondische hondenmaaltijd voortdurend onze aandacht.

Hoogzomer is de tijd van vlinders en bloemen. De vogels hebben het met ons wel gehad. Ze vallen niet meer op door zich te verschuilen in dicht gebladerte, maar soms laten ze zich nog eens horen.

Wij hoorden wat gezang van de geelgors, het gelach van de groene specht en zowaar zagen we een bonte vliegenvanger en een boomklever.

Dan de vlinders! Al na 100 meter wandelen een nachtvlinder op het pad! Zelfs voor Leo een onbekende soort. Een naslagwerk werd geraadpleegd en de gestippelde houtboorder kon worden bijgeschreven. De reeds genoemde koninginnepage op de vlinderstruik, een gehakkelde aurelea (ook op de vlinderstruik), een atalanta (bij de vlinderstruik), witjes en blauwtjes (overal) en tenslotte een Spaanse vlag (beervlindersoort) en een wespvlinder.

Door Natuurmonumenten (eigenaar van het gebied) zijn her en der wat bloemrijke velden aangeplant met voor vlinders aantrekkelijke plantensoorten (bijvoorbeeld luzerne). Merkwaardig genoeg zagen wij de fraaiste vlinders juist buiten deze gebiedjes.

In het hele natuurterrein zijn interessante planten te vinden, vaak gebonden aan een kalkbodem.

Enige droge zonnige hellingen waren bezaaid met kleurige bloemen. Onder meer wilde marjolein, aardaker, hokjespeul, agrimonie en de zeldzame kalketrip (een composiet). Zagen we ook het donderkruid? Wellicht, maar de meningen verschilden.

Verder voerde de wandeling, nu over een weide waar fris geschoren mergelland schapen wat treurig in de regen voor zich uitkeken, hoewel Natuurmonumenten juist doende was de dieren te voorzien van een extra hapje. Het gebodene kon kennelijk niet de goedkeuring van de mergellanders verkrijgen, want de animo bleek gering. Mogelijk hadden ze al een voortreffelijke lunch genoten, of kenden ze juist het extraatje maar al te goed! Gezien de met keutels bezaaide grond (we zagen nauwelijks nog gras) moeten de schapen overigens over een goede eetlust beschikken.

Onnodig te zeggen, dat springen ons niet meer kon helpen. Onze schoenen behoefden nadien een stevige poetsbeurt.

In de uitspanning Slavante (specialiteit : broodje mozzarella) konden we even bijkomen van het klauteren, slenteren en bukken (ook de nietigste plantjes werden diepgaand bestudeerd).

Onder een grote parasol gezeten genoot ik een Gulpener, terwijl ik de regen een zeer oude beuk zag teisteren. De enorme beuk zou helaas spoedig het leven moeten laten. Niet door regen en storm, hetgeen je zou verwachten in een gebied waar zo nu en dan in warme zomers feesttenten bezwijken (de media doen hier meermaals gewag van). Vrienden van de zeer oude beuk wisten te vertellen dat kwaadaardige zwammen haar jarenlang hadden belaagd en het sloopproces bleek nu onomkeerbaar.

Ongaarne verlieten wij Slavante, op naar de parkeerplaats en het einde van de wandeling, maar dat punt was nog een paar kilometer verder.

Onderweg kwamen we bij een paddenpoel, bijna geheel bedekt met waternavel (een oeverplant).

Dergelijke speciaal gegraven poelen bieden voortplantingsmogelijkheden voor onder andere de geelbuikvuurpad, boomkikker en vroedmeesterpad.

Na  passage van  een brug over een snelstromende en prachtig in het landschap gedrapeerde beek bereikten we na korte tijd de parkeerplaats.

Een deel van het gezelschap besloot na ampel overleg nog een bezoek te brengen aan het Vrijthof in Maastricht. Op een terras, in de stromende regen, maar gerieflijk gezeten onder aan elkaar geritste parasols, bleek het dagmenu de hongerige wandelaars uitstekend te bekomen.

Terug naar de auto viel het mij op, dat de gratis giften van onze zo gewaardeerde viervoeters bijna allemaal van de straat waren verdwenen. Met dank aan de overvloedige regenval!

Eduard Polfliet